Franz Hartmann

Franz Hartmann (1838–1912) był niemieckim lekarzem, teozofem, astrologiem, okultystą i autorem licznych prac ezoterycznych. Blisko współpracował z Heleną Pietrowną Bławatską w siedzibie Theosophical Society w Adyarze, a po powrocie do Niemiec założył Niemieckie Towarzystwo Teozoficzne i redagował czasopisma „Lotusblüthen” oraz „Neue Lotusblüten”. Był autorem wpływowych dzieł poświęconych teozofii, mistyce i okultystycznemu dziedzictwu Zachodu, w tym biografii Paracelsusa i Jakobiego Böhmego. W późniejszym okresie zaangażował się w środowisko ariosoficzne, nawiązując kontakt z Guido von Listem, którego pozyskał dla idei teozoficznych i wspierał jako członek Guido-von-List-Gesellschaft. Franz Hartmann jasno wskazywał na silne podobieństwa między ideami Heleny Bławatskiej a rasową doktryną Guida von Lista, uznając ją za logiczny i naturalny rozwój teozoficznej kosmologii. Oba ruchy – teozofia i ariosofia – sięgały do pojęć „rasy aryjskiej”, cyklów kosmicznych i ukrytej mądrości, przy czym Hartmann doceniał listowską interpretację germanizmu jako logicznego uzupełnienia bławatskiej teorii korzennych ras.